• انواع زندگی شغلی

به طور كلی می توان گفت تاكنون مردم دنیا چهار نوع زندگی شغلی را تجربه كرده اند كه به نقل از صمد آقایی(۱۳۸۴) به شرح زیر است:

▪ استخدام

منظور از استخدام، زندگی شغلی ای است كه شخص در قالب یك قرارداد رسمی و معتبر، وقت و مهارتهای خود را در مقابل دریافت وجه مشخصی در اختیار سازمانی دولتی یا خصوصی قرار می دهد. این نوع استخدام استخدامی است كه موجب امنیت شغلی كامل یا نسبی برای مدت نسبتا طولانی گردد.بعنوان مثال كلیه افرادی كه در استخدام رسمی دولت یا سازمانهای خصوصی هستند، زندگی شغلی آنها از نوع استخدام است یعنی زندگی ای كه از یك حداقل امنیت شغلی و اقتصادی برخوردار است و فرد استخدام شده دغدغه ضرر و ریسك مالی كارفرما را ندارد و در جستجوی یك زندگی مطمئن و بی مخاطره است اگرچه در سطح بالایی از رفاه نباشد.

▪ خوداشتغالی

خوداشتغالی اصطلاحی است برای بیان و توصیف یك نوع زندگی شغلی كه در آن فرد، حرفه خود را به تنهایی و با مسئولیت شخصی در منزل انجام می دهد. بنابراین افرادی كه در خارج از خانه مشغول به كار هستند اگرچه به تنهایی آن كار را انجام دهند ولی جزء این گروه قرار نخواهند گرفت. بعنوان مثال ممكن است فردی در یك مغازه یا یك كارگاه مشغول تولید محصولی مثل قاب عكس باشد یا به تنهایی صاحب مغازه ی باطریسازی بوده و آن را اداره كند، اما چون فعالیت او خارج از منزل مسكونی انجام می شود به عنوان خوداشتغال شناخته نمی شود.

البته افرادی كه با دیگران در سرمایه یا وسایل كار شریك باشند و به تنهایی یا خانوادگی در منزل كار كنند و قسمتی از ریسك كار را متقبل شده باشند، خود اشتغال محسوب می شوند.

▪ كارآفرینی

كارآفرینی نه تنها یك نوع زندگی شغلی است بلكه بسیاری معتقدند یك سبك زندگی یا یك سبك تفكر و یا یك فرهنگ است. زندگی كارآفرینانه زندگی ای است توام با هیجان، ریسك، تنوع، تغییر، شكست، پیروزی، شوق، تلاش، خلاقیت و فرصت گرایی. زندگی ای كه در آن از سكون و رخوت و ناامیدی خبری نیست. زندگی شغلی كارآفرینانه را افرادی انتخاب می كنند كه دوست دارند از دیگران موفقتر باشند. آنها می خواهند این موفقیت را از طریق تلاش بیشتر، خلاقیت بیشتر و خلق و كشف و بهره برداری بیشتر از فرصتها به دست آورند. روحیه آنها طوری است كه نه از رئیس داشتن خوششان می آید و نه از ریاست كردن بر دیگران. آنها سخت به دنبال تحقق بخشیدن آرمان و چشم انداز خود هستند و در این راه پول فقط معیاری جهت نشان دادن میزان موفقیتشان است نه هدف غائی فعالیتهایشان.شكست در نزد كارآفرین واقعه ای است كه هنوز فواید آن تبدیل به سود نشده است. دقت كنید او اگر هیچ پولی از كارش به دست نیاورد و یا حتی متحمل ضرر نیز شود تا زمانی كه از كارش لذت می برد خود را موفق حس می كند. كارآفرین همواره در جستجوی ایده ها و فرصتهای جدید است.

▪ كار آزاد

كار آزاد را اگر به معنی عام آن در نظر بگیریم همه افرادی را شامل می شود كه مزد بگیر نیستند. به عبارت ساده تر هر كس كه در استخدام سازمانی نباشد كار آزاد دارد. در این صورت كارآفرین و خوداشتغال نیز در حوزۀ كار آزاد قرار می گیرند. اما اگر معنی خاص آن را در نظر بگیریم صاحبان مشاغل آزاد تنها آن گروهی از غیرمزد بگیران هستند كه نه كارآفرینند نه خوداشتغال.

صاحبان مشاغل آزاد با افراد خوداشتغال و كارآفرینان تفاوتهای بارزی دارند كه در توضیحات مربوط به هر یك از آنها بیان گردید.جدول زیر جهت روشنتر شدن تفاوتهای هر یك از آنها از نظر ویژگیهای فردی ارائه می گردد.